Koncepcja domu – potraktuj swój budżet serio

Jeżeli planujesz budowę domu, koncepcja dotyczy również Ciebie. Niezależnie od tego, czy zlecasz projekt architektowi, szukasz gotowego projektu, czy próbujesz coś zaplanować samodzielnie. Oglądając gotowe projekty, tak naprawdę oglądasz właśnie koncepcje.

To na tym etapie zapadają decyzje, które wpłyną na codzienne życie w domu, jego wygląd oraz koszty całej inwestycji. Dlatego nie bagatelizuj koncepcji. Potraktuj serio siebie, swoje potrzeby, swoją przyszłość w tym domu i swój budżet.

Dlaczego koncepcja domu jest tak ważna?

Architektura łączy obszary, które na pierwszy rzut oka są od siebie bardzo odległe. Sztukę i technikę. Piękno i technologię. Funkcjonalność, zdrowie oraz pieniądze.

Jest w niej również coś trudnego do nazwania, czego bardziej doświadczamy, niż potrafimy opisać. Przecież my ŻYJEMY w architekturze. Od projektu przestrzeni realnie zależy nasze codzienne życie. W źle zaprojektowanej kuchni możesz się denerwować, że dzieci plączą Ci się pod nogami. Strefa dzienna może być trudna do sprzątania, a w zbyt małej sypialni będziesz ciągle obijać się o łóżko.

Z drugiej strony poprawnie zaprojektowana przestrzeń może być czymś niesamowitym. Nie chodzi przy tym o drogie wykończenie wnętrz ani luksusowe materiały. Chodzi o proporcje pomieszczeń, światło i sposób, w jaki kolejne wnętrza prowadzą Cię przez dom.

Możesz wejść do salonu i od razu poczuć, że jesteś w swoim miejscu odpoczynku. Możesz rano usiąść z kawą w kuchni oświetlonej wschodnim światłem i poczuć, jak daje Ci energię na rozpoczęcie dnia. To będzie zupełnie inny poranek niż ten spędzony w ciemnym pomieszczeniu, w którym trzeba zapalić światło, żeby zobaczyć przygotowywane śniadanie.

Więcej o cechach, które powinien mieć dobry projekt, przeczytasz w artykule: jaki powinien być dobrze zaprojektowany dom.

Czym jest koncepcja domu?

Koncepcja to wstępna faza projektu. Określa, jak dom ma wyglądać od wewnątrz i z zewnątrz. Dotyczy więc wszystkiego, co później będziesz widzieć i czego będziesz bezpośrednio doświadczać.

W kolejnych fazach ustala się dokładnie, z czego dom zostanie zbudowany. Projektuje się konstrukcję i instalacje, czyli również to, czego po zakończeniu budowy przeważnie nie widać. Te elementy mają ogromny wpływ na działanie budynku i jego koszty, ale powstają na podstawie przyjętej wcześniej koncepcji.

Koncepcja jest planem, który ustawia całą inwestycję. Konstrukcja, instalacje i pozostałe rozwiązania techniczne będą projektowane właśnie na jej podstawie. Zgodnie z tym planem będziesz później mieszkać. Budzić się, szykować do pracy, wracać do domu, odpoczywać, spędzać czas z rodziną, przyjmować gości i przeżywać ważne momenty.

Dom ma jedno podstawowe zadanie: podnieść jakość Twojego życia. Sprawić, że będzie ono łatwiejsze i przyjemniejsze. My, ludzie, potrafimy poradzić sobie w każdych warunkach. Tylko czy chcesz w swoim nowym domu po prostu sobie radzić? Czy może oczekujesz od niego czegoś więcej?

Dobry projekt domu nie musi kosztować więcej

Inwestorzy często podchodzą do wyboru projektu albo architekta dosyć pobieżnie. Decyzje są podejmowane szybko, między innymi dlatego, że osobom spoza branży trudno ocenić jakość projektu. A przecież nie mówimy o drobnym zakupie. Mówimy o domu, w którym masz mieszkać przez kolejne lata, i o jednym z największych wydatków w życiu.

Jeżeli masz do dyspozycji na przykład 800 tysięcy złotych, wydasz je albo na dobrze zaprojektowany dom, albo na źle zaprojektowany dom. To, jak będzie funkcjonował budynek, nie ma wiele wspólnego z wysokością wydanego budżetu. Ściany, stropy i pozostałe elementy trzeba wybudować w obu przypadkach. Różnica polega na tym, co za te pieniądze otrzymasz.

Możesz wybudować dom, w którym codzienne czynności będą wygodne, pomieszczenia odpowiednio połączone, a przestrzeń dobrze wykorzystana. Możesz też wydać podobną kwotę na budynek, w którym każdego dnia coś będzie Ci przeszkadzać.

Dlatego, jeżeli chcesz ograniczać koszty, zacznij od projektu. Więcej na ten temat pisałam w artykule o tym, jak tanio zbudować dom i dlaczego projekt decyduje o kosztach budowy.

Układ funkcjonalny domu – sprawdź codzienne czynności

Pierwszym elementem koncepcji jest układ funkcjonalny. To rzuty, które oglądasz podczas szukania projektu gotowego, albo pierwsze rysunki omawiane z architektem przy projekcie indywidualnym.

Układ funkcjonalny jest schematem działania domu.

Spotkałam się kiedyś z radą, żeby podczas oceny projektu zwizualizować sobie cały dzień. Wyobrazić sobie, że wchodzisz do domu, zdejmujesz kurtkę, idziesz do garderoby, później do łazienki i tak dalej. Według mnie nie jest to do końca praktyczna metoda. Ja sama znudziłabym się, planując po kolei każdą czynność, a o większości i tak pewnie bym zapomniała. Lepiej podzielić codzienne funkcjonowanie na krótkie, konkretne sytuacje.

Przykładowo: wracasz z zakupami i wchodzisz do domu przez garaż. Jaką drogę musisz pokonać, żeby dotrzeć do kuchni i położyć torby na blacie? Czy jest krótka i wygodna, czy trzeba przejść przez pół domu?

Nie chodzi o odtwarzanie całego dnia minuta po minucie. Chodzi o sprawdzanie konkretnych czynności, które regularnie wykonujesz. Takie wyobrażenie nie służy stworzeniu koncepcji. Pomaga przede wszystkim ją ocenić, szczególnie wtedy, gdy analizujesz projekt gotowy.

Więcej przykładów znajdziesz w artykule o trzech rzeczach, które decydują o funkcjonalności domu.

Rzut domu nie pokazuje wszystkiego

Można pomyśleć, że skoro rzuty Ci odpowiadają, projekt jest dobry. Pomieszczenia są odpowiedniej wielkości, liczba sypialni się zgadza, kuchnia jest połączona z salonem. Czyli wszystko gotowe. Nie.

Dom to nie są rzuty. To trójwymiarowa przestrzeń.

Dom to przestrzeń, a nie zbiór pomieszczeń

My nie żyjemy na rzucie. Poruszamy się po wnętrzach, patrzymy w różnych kierunkach, przechodzimy z jednej przestrzeni do drugiej. Doświadczamy wysokości pomieszczeń, światła, proporcji i widoków.

Dobrym przykładem jest klatka schodowa. Może być zamknięta, ciemna i czysto użytkowa, mieć małe okno, być zbyt ciasna albo niepotrzebnie zabudowana u góry.

Może też stać się wyjątkowym miejscem w domu.

Klatka schodowa jest często jedyną dwukondygnacyjną przestrzenią w budynku. Łączy dwa poziomy i może otwierać się na ogród. Nawet jeżeli z różnych powodów sypialnia znajduje się od strony drogi, po wyjściu z niej możesz trafić na schody z widokiem na zieleń. Już samo zejście do strefy dziennej staje się wtedy pozytywnym doświadczeniem.

Czy każdy dom potrzebuje otwartej przestrzeni nad salonem?

W domach parterowych podobną funkcję może pełnić otwarta przestrzeń nad salonem. Wiele osób chce mieć wysoki sufit, ponieważ daje efekt „wow”. Według mnie to rozwiązanie bywa nadużywane. Nie każdy dom potrzebuje otwarcia nad salonem.

Dom jest całością. Nie jest zbiorem pomieszczeń połączonych drzwiami. Jedna przestrzeń wynika z drugiej i wpływa na pozostałe części budynku. Wie to każdy, kto próbował wprowadzać zmiany w istniejącym projekcie. Przesuwasz ścianę i wydaje się, że jedno pomieszczenie działa lepiej, ale jednocześnie coś innego kompletnie się sypie. Dlatego pojedynczych efektownych rozwiązań nie można dodawać do projektu bez sprawdzenia, czy pasują do całego domu.

Przeszklenia i bryła domu kształtują przestrzeń

Elementem przestrzeni są również otwarcia tworzone przez przeszklenia. Możesz otworzyć dom na ogród, a jednocześnie zamknąć go od strony sąsiednich budynków. Możesz też zapewnić mieszkańcom większą prywatność od strony drogi dojazdowej. Kierunki tych otwarć wpływają na to, co zobaczysz wewnątrz domu i jak będziesz odbierać kolejne pomieszczenia.

Z otwieraniem domu na zewnątrz wiąże się również kształtowanie bryły budynku. Ma ona wpływ zarówno na wnętrze, jak i przestrzeń znajdującą się wokół domu.

Wyobraź sobie prostą, prostokątną bryłę. Budynek jest otoczony działką i na tym właściwie kończy się relacja pomiędzy wnętrzem a otoczeniem. Można jednak zrobić w tej bryle wycięcie, na przykład podcień w narożniku domu tworzący zadaszony taras. W ten sposób część zewnętrznej przestrzeni zostaje niejako wciągnięta do domu. Taras przestaje być tylko fragmentem działki otaczającej budynek. W odbiorze staje się częścią domu – buforem pomiędzy wnętrzem a ogrodem.

Bardzo lubię taki sposób kształtowania bryły i jeżeli tylko istnieje taka możliwość, polecam go inwestorom.

Wygląd domu i jego dopasowanie do otoczenia

Trzecim elementem planowanym w koncepcji jest wygląd domu z zewnątrz.

Kształt bryły ma znaczenie funkcjonalne i wpływa na odbiór przestrzeni, ale pozostaje również kwestia estetyki. Dla jednych inwestorów jest ona bardzo ważna, dla innych trochę mniej.

Każdy budynek wpływa jednak na krajobraz. Wygląd zabudowy może mieć również znaczenie dla wartości działek znajdujących się w otoczeniu. Im bardziej uporządkowana i estetyczna przestrzeń, tym więcej osób będzie chciało w niej mieszkać.

Nie oznacza to jednak, że wygląd budynku powinien być najważniejszym elementem projektu.

Co jest ważniejsze: wygląd czy funkcjonalność domu?

Nawet najpiękniejszy dom z zewnątrz nie zapewni Ci wygodnego życia, jeżeli jego układ funkcjonalny i przestrzenny będzie źle zaprojektowany.

Jeżeli masz mocno ograniczony budżet, zainwestuj przede wszystkim w dobry projekt funkcjonalno-przestrzenny: układ wnętrz, ich wzajemne połączenia i otwarcia widokowe.

O estetykę budynku możesz częściowo zadbać później, gdy pojawią się na to środki. Złego układu wnętrz nie zmienisz równie łatwo. W wielu przypadkach jego poprawienie będzie trudne, czasochłonne i kosztowne, a czasami właściwie niemożliwe.

Jeżeli budżet pozwala również na dobre wykończenie zewnętrzne, to oczywiście świetnie. Pierwsze wrażenie ma duży wpływ na to, jak odbieramy budynek. Pierwszym przykładem, który przychodzi mi do głowy, jest dom moich znajomych. Ich działka jest bardzo dobrze położona ze względu na układ drogi oraz las znajdujący się za budynkiem. Sam dom nie jest szczególnie wyszukany. To właściwie zwyczajny budynek. Jest jednak tak dobrze dopasowany do terenu, że jego wyjątkowość czuć również po wejściu do środka. Wnętrze niczym szczególnym się nie wyróżnia. Po prostu wszystko jest spójne.

Spójność bryły budynku z otoczeniem wpływa na to, jak odbierasz swój dom. Wpływa również na jego odbiór przez gości, sąsiadów, a kiedyś być może także potencjalnych kupujących.

Nie zawsze jest to kwestia pieniędzy wydanych na materiały elewacyjne. Materiały mają ogromny wpływ na wygląd budynku, ale samo dopasowanie domu do otoczenia zależy przede wszystkim od dobrego projektu. Nie chodzi o to, żeby budynek zniknął w krajobrazie i niczym się nie wyróżniał. Chodzi o to, żeby wzbogacał swoje otoczenie, zamiast z nim walczyć.

Co warto zapamiętać?